Ritueel
Wat gebeurt er vóór de bel
De groet, de hoofdband, de armbanden en de band in de hoek: wat elke vechter doet voor een Muay Thai-wedstrijd, en waar elke gewoonte vandaan komt.
Reserveer een zitplaats bij de ring ↗Kort antwoord
De minuten voor een Muay Thai-wedstrijd behoren tot het ritueel. Elke vechter groet de leraren die hen hebben getraind in de wai khru ram muay: een tegen de klok in gaande ronde met buigingen in de hoeken, gevolgd door een persoonlijke dans, begeleid door een klein muziekensemble. De hoofdband, de mongkhon, en de armbanden, de pra jiad, dragen elk hun eigen betekenis. Het is respect, geen warming-up.
Waarom de wedstrijd langzaam op gang komt
Een Muay Thai-wedstrijd begint niet met de bel. Ze begint met ritueel. Splits de naam in zijn delen en hij verklaart zichzelf: wai is de groet met samengevoegde handpalmen; khru, een woord dat van het Sanskriet guru komt, betekent leraar; ram duidt klassieke dans aan; en muay, boksen. Een Engelse weergave is een krijgsdans die de leraar groet, hoewel de uitdrukking in het dagelijks taalgebruik inkort tot wai khru of ram muay. Hetzelfde respect voor leraren loopt door de Thaise muziek en khon-dans, en de ring houdt het in ere.
Hoeken, buigingen en de dans
De vechter begint met tegen de klok in door de ring te lopen en bij elke hoek te stoppen om te bidden, met drie buigingen: voor de Boeddha, voor de Dharma, voor de Sangha. De dans die volgt, de ram muay, ontleent zijn bewegingen volgens de overlevering aan Hanuman. De versie van elke vechter verschilt. Sommigen houden het bij een paar gebaren, anderen voeren een lange, ingewikkelde reeks uit, en de details verraden vaak het kamp of de regio achter de vechter. Toen wedstrijden nog voor royalty werden uitgevochten, eerde de dans ook de koning. Twee vechters die zij aan zij dansen, lijken zelden op elkaar.
Waar het ritueel vandaan komt
Voordat muay een sport was, was het voorbereiding op oorlog, en vechters vroegen monniken hen te zegenen en te beschermen voor de strijd. Dat verzoek groeide langzaam uit tot een ceremonie. Toen het vechten naar de ring verhuisde, overleefde het spirituele element, maar de focus verschoof: minder naar geesten, meer naar de leraren en trainers die de vechter vormden. Ook ouders en voorouders worden in de dans geëerd. Niets hier is opgevoerd voor bezoekers; het maakt deel uit van de competitie zelf, en daarom loont het om gezeten te zijn voordat elke wedstrijd begint.
De mongkhon
De stijve hoofdband is de mongkhon, soms gespeld als mongkol, een woord dat ideeën van geluk, bescherming en het heilige met zich meedraagt. In de hedendaagse sport staat hij voor de gym. Een trainer overhandigt hem traditioneel pas wanneer hij ervan overtuigd is dat de vechter klaar is om onder de naam van de gym te vechten, en het is gebruikelijk dat de trainer hem na de groet verwijdert en in de hoek neerlegt voor geluk. Wat hun eigen geloof ook is, veel vechters nemen de mongkhon voor een gevecht mee naar een boeddhistische monnik om hem te laten zegenen.
De pra jiad
Rond de bovenarm zie je soms een of twee pra jiad. Het gebruikelijke herkomstverhaal stamt uit oorlogstijd: een jonge man die ten strijde trok, knoopte een strook van zijn moeders sarong om zijn arm, voor geluk en een veilige terugkeer. Later kregen de banden patronen en kleuren die spraken van iemands afkomst, vaardigheid en overtuigingen. De traditie ging er zorgvuldig mee om; een pra jiad werd hoog bewaard, want men geloofde dat laten vallen of eroverheen stappen de kracht ervan wegnam. In de ring geeft hij de arm bovendien wat extra stabiliteit.
De band in de hoek
De muziek die je hoort is sarama, het stuk dat bij het voorgevechtsritueel wordt gespeeld; wat daarna tijdens het gevecht klinkt, heet phleng muay, boksmuiek. Het ensemble is klein, hooguit vier spelers: een pi-speler, twee op de klong khaek en een die de ching bijhoudt. De pi chawa is een rietinstrument met een viervoudig riet, qua vorm verwant aan de hobo. De klong khaek zijn een paar trommels, één als mannelijk en één als vrouwelijk behandeld, waarvan de patronen in elkaar grijpen. De ching zijn kleine bronzen bekkens die de maat aangeven, afwisselend met een open en een gesloten slag.
Hoe je de muziek leest
Gebruik je oren. Tijdens de groet houdt de band een langzaam, waardig tempo aan. Zodra het gevecht begint, stijgt het tempo en volgt het de actie en het publiek, zodat je vaak hoort dat een partij ontvlamt nog voordat je het ziet. Muziek speelt hier een rol die ze nergens anders in het internationale kickboksen speelt, en dat is een van de redenen waarom een Thaise kaart anders aanvoelt dan een westerse fight night. In een ring op de markt moet de band ook opboksen tegen het lawaai van de bazaar, wat weer een eigen laag aan de avond toevoegt.
Lees verder: Je eerste Muay Thai-programma
Bronnen