Co dzieje się przed gongiem

Dlaczego walka zaczyna się powoli

Walka Muay Thai nie zaczyna się od gongu. Zaczyna się od rytuału. Rozłóżmy nazwę na części, a wyjaśni się sama: wai to powitanie z dłońmi złożonymi razem; khru, słowo wywodzące się od sanskryckiego guru, oznacza nauczyciela; ram określa taniec w stylu klasycznym; a muay to boks. Jedno z angielskich tłumaczeń to taniec wojenny oddający hołd nauczycielowi, choć w mowie potocznej wyrażenie skraca się do wai khru lub ram muay. Ten sam szacunek wobec nauczycieli przenika tajską muzykę i taniec khon, a ring go podtrzymuje.

Narożniki, pokłony i taniec

Zawodnik zaczyna od przejścia ringu w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, zatrzymując się w każdym narożniku na modlitwę z trzema pokłonami: przed Buddą, przed Dharmą, przed Sanghą. Następujący potem taniec, ram muay, czerpie — jak głosi tradycja — swoje ruchy od Hanumana. Wersja każdego zawodnika jest inna. Niektórzy ograniczają się do kilku gestów, inni wykonują długą, misterną sekwencję, a szczegóły często zdradzają obóz lub region, z którego pochodzi zawodnik. Gdy walki toczono przed królewskimi oczami, taniec oddawał cześć także królowi. Dwaj zawodnicy tańczący obok siebie rzadko wyglądają podobnie.

Skąd pochodzi rytuał

Zanim muay stało się sportem, było przygotowaniem do wojny, a zawodnicy prosili mnichów o błogosławieństwo i ochronę przed bitwą. Ta prośba powoli przekształciła się w ceremonię. Gdy walki przeniosły się na ring, pierwiastek duchowy przetrwał, ale jego akcent się przesunął: mniej ku duchom, bardziej ku nauczycielom i trenerom, którzy ukształtowali zawodnika. W tańcu czci się także rodziców i przodków. Nic tu nie jest odgrywane dla turystów; to część samej rywalizacji, dlatego warto zająć miejsce przed rozpoczęciem każdej walki.

Mongkhon

Sztywna opaska na głowę to mongkhon, czasem zapisywany jako mongkol — słowo niosące idee szczęścia, ochrony i sacrum. We współczesnym sporcie oznacza gym. Trener tradycyjnie przekazuje ją dopiero wtedy, gdy uzna, że zawodnik jest gotowy walczyć pod nazwą gymu, i często można zobaczyć, jak po zakończeniu pokłonu trener zdejmuje ją i odkłada w narożniku na szczęście. Bez względu na własną wiarę wielu zawodników zanosi mongkhon do buddyjskiego mnicha, by pobłogosławił go przed walką.

Pra jiad

Wokół ramienia możesz zobaczyć jeden lub dwa pra jiad. Zwykle wiąże się z nimi wojenna historia: młody mężczyzna wyruszający na wojnę przywiązywał wokół ramienia pasek sarongu swojej matki, na szczęście i bezpieczny powrót. Z czasem opaski zyskały wzory i kolory, które mówią o rodowodzie, umiejętnościach i wierzeniach wojownika. Tradycja otaczała je szacunkiem; pra jiad trzymano w wysokim miejscu, wierzono bowiem, że upuszczenie go lub przejście nad nim odbiera mu moc. W ringu nieco też stabilizuje ramię.

Opaska w narożniku

Muzyka, którą słyszysz, to sarama — utwór grany podczas przedwalkowego rytuału; to, co rozbrzmiewa w trakcie walki, nazywa się phleng muay, muzyką bokserską. Zespół jest niewielki, liczy najwyżej czterech muzyków: gracza na pi, dwóch na klong khaek i jednego wybijającego rytm na ching. Pi chawa to instrument stroikowy z poczwórnym stroikiem, kształtem zbliżony do oboju. Klong khaek to para bębnów — jeden traktowany jako męski, drugi jako żeński — których wzory rytmiczne się przeplatają. Ching to małe brązowe talerzyki wyznaczające rytm, na przemian uderzane otwartym i zamkniętym ciosem.

Jak czytać muzykę

Użyj uszu. Podczas salutowania zespół utrzymuje wolne, dostojne tempo. Gdy walka się zaczyna, tempo rośnie i podąża za akcją oraz publicznością — często więc usłyszysz, że walka rozgorzała, zanim to zobaczysz. Muzyka odgrywa tu rolę, jakiej nie ma nigdzie indziej w międzynarodowym kickboxingu, i to jeden z powodów, dla których tajska gala smakuje inaczej niż zachodnia noc walk. Na ringu targowym zespół rywalizuje dodatkowo z gwarem bazaru, który dokłada swoją warstwę do wieczoru.

Czytaj dalej: Twoja pierwsza gala Muay Thai